മുക്തി / മോക്ഷം നേടാൻ എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത് ?

കലൗ ഹരി കീർത്തനം ഏക മാർഗ്ഗമിദമ് |

കലേർ ദോഷനിധേ രാജൻ,

മുക്തി സാധനം ഹരി (കലൗ) |

മോക്ഷ സാധനമിദമ്, മുക്തി മാർഗ്ഗമിദമ്!

ഈ വരികൾ അത്യന്തം ഭക്തിനിർഭരവും അർത്ഥവത്തുമാണ്. കലിയുഗത്തിലെ ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നും ദോഷങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം നേടാൻ നാമസങ്കീർത്തനം അഥവാ ഭഗവാന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും എളുപ്പമുള്ള മാർഗ്ഗമെന്ന് ഈ വരികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ശ്രീമദ് ഭാഗവതത്തിലെ പ്രശസ്തമായ ഒരു തത്വമാണ് ഇതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നത്:

“കലേർ ദോഷനിധേ രാജൻ അസ്തി ഹ്യേകോ മഹാൻ ഗുണഃ |

കീർത്തനാദേവ കൃഷ്ണസ്യ മുക്തസംഗഃ പരം വ്രജേത് ||”

വരികളുടെ അർത്ഥം ചുരുക്കത്തിൽ:

കലൗ ഹരി കീർത്തനം ഏക മാർഗ്ഗമിദമ്: കലിയുഗത്തിൽ ഭഗവദ് കീർത്തനം മാത്രമാണ് ഏക പോംവഴി.
കലേർ ദോഷനിധേ രാജൻ: കലിയുഗം ദോഷങ്ങളുടെ കടലാണെങ്കിലും, അതിൽ മുക്തിക്കായി ഒരു എളുപ്പവഴിയുണ്ട്.
മുക്തി സാധനം ഹരി: ഹരിനാമ സങ്കീർത്തനം തന്നെയാണ് മുക്തിയിലേക്കുള്ള ആയുധവും മാർഗ്ഗവും.

മറ്റ് യുഗങ്ങളിൽ കഠിനമായ തപസ്സും യാഗങ്ങളും ആവശ്യമായിരുന്നെങ്കിൽ, കലിയുഗത്തിൽ ഭക്തിയോടെയുള്ള നാമജപം മാത്രം മതിയാകും പരമപദം പ്രാപിക്കാൻ എന്ന് ഭക്തകവികൾ പാടിവെച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് മനസ്സിന് വലിയ ശാന്തിയും ആശ്വാസവും നൽകുന്ന ഒന്നാണ്.

കലിയുഗത്തിൽ നാമസങ്കീർത്തനത്തിനുള്ള പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തത്വശാസ്ത്രപരമായ വിശകലനം താഴെ നൽകുന്നു. ഹൈന്ദവ ദർശനമനുസരിച്ച്, ഓരോ യുഗത്തിലും മോക്ഷപ്രാപ്തിക്കായി ഓരോ നിശ്ചിത മാർഗ്ഗങ്ങൾ (യുഗധർമ്മങ്ങൾ) കൽപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.

1. യുഗധർമ്മം (The Doctrine of Yuga Dharma)

ഭാരതീയ ചിന്താധാര പ്രകാരം നാല് യുഗങ്ങളിലും മോക്ഷം നേടാൻ വ്യത്യസ്ത വഴികളാണുള്ളത്:

കൃതയുഗം (സത്യയുഗം): ധ്യാനം (Meditation).
ത്രേതായുഗം: യജ്ഞം (Sacrifices).
ദ്വാപരയുഗം: അർച്ചന/പരിചര്യ (Worship).
കലിയുഗം: നാമസങ്കീർത്തനം (Chanting).

മറ്റ് യുഗങ്ങളിലെ മാർഗ്ഗങ്ങൾ അതീവ കഠിനമാണ്. എന്നാൽ കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യന്റെ ആയുസ്സും ബുദ്ധിയും ഏകാഗ്രതയും കുറവായതിനാൽ, ഭഗവാൻ നൽകിയ ഏറ്റവും ലളിതമായ ‘ഷോർട്ട്കട്ട്’ ആണ് നാമജപം.

2. ദോഷനിധിയും ഏക ഗുണവും

നിങ്ങൾ സൂചിപ്പിച്ച വരികളിൽ കലിയുഗത്തെ “ദോഷനിധി” (ദോഷങ്ങളുടെ സമുദ്രം) എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. അധർമ്മം നിറഞ്ഞ ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ബാഹ്യമായ കർമ്മങ്ങളേക്കാൾ ആന്തരികമായ ശബ്ദതരംഗങ്ങൾക്ക് (Sound vibrations) സാധിക്കുമെന്ന് തത്വശാസ്ത്രം പറയുന്നു.

“നാമമൊന്നൊഴികെ മറ്റില്ലൊരു ശരണം” എന്ന തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ വരികൾ ഇതിന് അടിവരയിടുന്നു.

3. ശബ്ദബ്രഹ്മം (The Power of Sound)

വേദാന്തപരമായി നോക്കിയാൽ ഭഗവാന്റെ നാമവും ഭഗവാനും രണ്ടല്ല. ഇതിനെ ‘അഭിന്നനാമ നാമിനി’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഒരു വസ്തുവിനെ അതിന്റെ പേര് ചൊല്ലി വിളിക്കുമ്പോൾ ആ വസ്തുവിന്റെ സാന്നിധ്യം നാം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഭഗവദ് നാമം ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ അത് നമ്മുടെ ചിത്തത്തിലെ മാലിന്യങ്ങളെ (അവിദ്യ) നീക്കം ചെയ്യുകയും ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

4. എന്തുകൊണ്ട് ഇത് ‘ഏക മാർഗ്ഗം’?

കലിയുഗത്തിൽ മറ്റ് വഴിപാടുകളോ കർമ്മങ്ങളോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന പിഴവുകൾ (ഉദാഹരണത്തിന് മന്ത്രം തെറ്റുക, ശുദ്ധി കുറയുക) നാമസങ്കീർത്തനത്തിൽ ബാധകമല്ല. നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയോടെ ഏതു സമയത്തും എവിടെ വെച്ചും ഭഗവാനെ സ്മരിക്കാം എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രത്യേകത.

സവിശേഷത	വിശദീകരണം
ലളിതം	പ്രത്യേക വിദ്യയോ പണമോ ആവശ്യമില്ല.
സാർവത്രികം	ജാതി-മത-ലിംഗ ഭേദമന്യേ എല്ലാവർക്കും സാധ്യം.
ഫലപ്രാപ്തി	മനഃശാന്തിയും ഒടുവിൽ മോക്ഷവും (മുക്തി സാധനം).

ചുരുക്കത്തിൽ, കലിയുഗത്തിലെ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളിൽ പെട്ടുപോയ മനുഷ്യന് ലഭിച്ച ‘അമൃതാണ്’ ഹരിനാമ കീർത്തനം. ഇത് കേവലം ഒരു പാട്ടല്ല, മറിച്ച് ഭൗതികലോകത്തുനിന്നും ആത്മീയലോകത്തേക്കുള്ള ഒരു പാലമാണ്.

മലയാളികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പതിഞ്ഞ തുഞ്ചത്തെഴുത്തച്ഛന്റെ ‘ഹരിനാമകീർത്തനം’ ഈ തത്വത്തെ എത്രത്തോളം ലളിതമായും ആഴത്തിലും അവതരിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് നോക്കാം.

ഭാരതീയ തത്വശാസ്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ അദ്വൈത ദർശനങ്ങളെ സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹം തിരഞ്ഞെടുത്ത വഴി ഭക്തിയും നാമജപവുമാണ്.

ഹരിനാമകീർത്തനത്തിലെ പ്രധാന വരികൾ

“അർക്കചന്ദ്രന്മാരും അഗ്നിയും പ്രകാശവും

ഒക്കെയും നിന്നുടെ രൂപമെന്നു നിനക്കുന്നു ഞാൻ…”

നമ്മുടെ മുന്നിൽ കാണുന്ന പ്രകൃതിയും വെളിച്ചവുമെല്ലാം ഭഗവാന്റെ തന്നെ രൂപമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം. പക്ഷേ, കലിയുഗത്തിൽ സാധാരണക്കാർക്ക് ഈ ജ്ഞാനം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്:

“ശക്തി കുറഞ്ഞൊരു ഭക്തനു മുക്തി വരാൻ

യുക്തിയല്ല ഭക്തി തന്നെ വേണം ഹരേ!”

അറിവോ യുക്തിയോ കൊണ്ട് ഈശ്വരനെ അളക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനേക്കാൾ, നിരുപാധികമായ ഭക്തിയിലൂടെ നാമം ജപിക്കുന്നത് പെട്ടെന്ന് ഫലം നൽകും.

തത്വശാസ്ത്രപരമായ വിശകലനം (തുടർച്ച)

അവിദ്യയും മായയും (Ignorance and Maya):

കലിയുഗത്തിൽ നമ്മുടെ മനസ്സ് ലൗകിക സുഖങ്ങളിൽ (മായ) കുടുങ്ങിക്കിടക്കുകയാണ്. ഒരു ഇരുട്ടറയിൽ വെളിച്ചം കൊണ്ടുവരുന്നത് പോലെയാണ് നാമജപം. “ഹരി” എന്ന വാക്കിന് തന്നെ ‘പാപങ്ങളെ ഹരിക്കുന്നവൻ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഇരുട്ടിനെ മാറ്റുന്നവൻ’ എന്നാണർത്ഥം.
ചിത്തശുദ്ധി (Purification of Mind):

കണ്ണാടിയിലെ പൊടി തുടച്ചുമാറ്റുമ്പോൾ പ്രതിബിംബം തെളിയുന്നതുപോലെ, നാമജപം മനസ്സിലെ കാമക്രോധാദികളെ മാറ്റി ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. ഇതിനെ ‘ചേതോ ദർപ്പണ മാർജ്ജനം’ എന്ന് ചൈതന്യ മഹാപ്രഭു വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സഗുണവും നിർഗുണവും:

ഭഗവാൻ രൂപമില്ലാത്തവനാണെങ്കിലും (നിർഗുണം), സാധാരണ മനുഷ്യർക്ക് മനസ്സിൽ ഉറപ്പിക്കാൻ ഒരു രൂപം (സഗുണം) ആവശ്യമാണ്. നാമജപത്തിലൂടെ നാം ആ രൂപത്തെ ധ്യാനിക്കുകയും ഒടുവിൽ ഭഗവാനും നമ്മളും ഒന്നാണെന്ന അദ്വൈത സത്യത്തിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.

സമാപനം

നാമജപം കേവലം ഒരു ആചാരമല്ല, മറിച്ച് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാനുള്ള ഒരു ‘മനഃശാസ്ത്രപരമായ ഉപകരണം’ കൂടിയാണ്. ആവർത്തിച്ചുള്ള ജപം നമ്മുടെ ഉപബോധമനസ്സിലെ ഭയത്തെയും ഉൽക്കണ്ഠയെയും മാറ്റി ശാന്തി നൽകുന്നു.

അപ്പോൾ അമ്പലങ്ങളും ഹോമങ്ങളും പൂജയും ഒക്കെ എന്തിന്?

ശരിക്കും പറഞ്ഞാൽ, ഈ പറഞ്ഞതിൽ വളരെ പ്രസക്തമായ ഒരു സത്യമുണ്ട്. എന്നാൽ ഇതിനെ കുറച്ചുകൂടി ആഴത്തിൽ നോക്കിക്കാണേണ്ടതുണ്ട്. തത്വശാസ്ത്രപരമായി ഇതിനെ ഇങ്ങനെ വിശകലനം ചെയ്യാം:

1. ഭാവം പ്രധാനം, പണമല്ല

ഭഗവദ്ഗീതയിൽ കൃഷ്ണൻ പറയുന്നത് “പത്രം പുഷ്പം ഫലം തോയം” (ഒരു ഇലയോ പൂവോ പഴമോ കുറച്ച് വെള്ളമോ) ഭക്തിയോടെ നൽകിയാൽ ഞാൻ സ്വീകരിക്കും എന്നാണ്. അതായത്, വലിയ തുക ചിലവാക്കി നടത്തുന്ന ഹോമങ്ങളേക്കാൾ ഭഗവാൻ വിലമതിക്കുന്നത് ഭക്തന്റെ ഹൃദയ നൈർമല്യത്തിനാണ്. മനശുദ്ധിയില്ലാതെ എത്ര വലിയ വഴിപാട് നടത്തിയാലും അതിന് ആത്മീയമായ ഗുണമുണ്ടാകില്ല.

2. അമ്പലങ്ങളും ഹോമങ്ങളും എന്തിന്?

അമ്പലങ്ങളും വഴിപാടുകളും പൂർണ്ണമായും അനാവശ്യമാണെന്നല്ല ഇതിനർത്ഥം. അവയുടെ ലക്ഷ്യം മറ്റൊന്നാണ്:

അച്ചടക്കം: ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്ത് പോയി പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന ഏകാഗ്രത.
ചിത്തശുദ്ധി: ഹോമങ്ങളും പൂജകളും നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെ മാറ്റാനുള്ള പ്രതീകാത്മകമായ കർമ്മങ്ങളാണ് (ഉദാഹരണത്തിന്, ഹോമാഗ്നിയിൽ നമ്മുടെ അഹങ്കാരത്തെ ദഹിപ്പിക്കുക).
സമൂഹ പ്രാർത്ഥന: എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പോസിറ്റീവ് എനർജി.

3. കലിയുഗത്തിലെ ‘ഷോർട്ട്കട്ട്’

നിങ്ങൾ സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ, കലിയുഗത്തിൽ മോക്ഷം നേടാൻ പണമോ വലിയ കർമ്മങ്ങളോ ഒരു നിബന്ധനയല്ല.

പാവപ്പെട്ടവനും പണക്കാരനും ഒരുപോലെ ചെയ്യാവുന്നതാണ് നാമസങ്കീർത്തനം.
വഴിപാടുകൾ നടത്താൻ കഴിയാത്ത ഒരാൾക്ക് മോക്ഷം കിട്ടില്ല എന്ന് പറയുന്നത് ആത്മീയതയ്ക്ക് നിരക്കാത്തതാണ്.
അതുകൊണ്ടാണ് “ഹരിനാമകീർത്തനം ഏക മാർഗ്ഗമിദം” എന്ന് ആവർത്തിച്ചു പറയുന്നത്. ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് വിളിച്ചാൽ ദൈവം കേൾക്കും, അതിന് ഇടനിലക്കാരോ വലിയ ചിലവുകളോ ആവശ്യമില്ല.

4. ബാഹ്യമായ ചടങ്ങുകൾ vs ആന്തരികമായ ഭക്തി

പലപ്പോഴും വഴിപാടുകൾ എന്നത് ഒരു ‘കച്ചവടം’ പോലെ (ഞാൻ ഇത് തരാം, പകരം എനിക്ക് അത് തരണേ എന്ന് ദൈവത്തോട് പറയുന്നത്) മാറാറുണ്ട്. ഇത് യഥാർത്ഥ ഭക്തിയല്ല. മറിച്ച്, ഒന്നും പ്രതീക്ഷിക്കാതെ ദൈവനാമം ജപിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ മുക്തി മാർഗ്ഗം.

ചുരുക്കത്തിൽ: അമ്പലത്തിൽ പോകുന്നതും പൂജകൾ ചെയ്യുന്നതും നല്ലതാണ്, പക്ഷേ അവയൊന്നും മുക്തിക്ക് നിർബന്ധമല്ല. നിഷ്കളങ്കമായ ഭക്തിയോടെയുള്ള നാമജപം കൊണ്ട് മാത്രം ഒരാൾക്ക് പരമപദം പ്രാപിക്കാം. മനസ്സ് തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രം.